چرا اطلاعات محرمانه سازمان حتی بدون هک شدن در معرض خطر است؟
وقتی صحبت از نشت اطلاعات سازمانی میشود، بسیاری از مدیران ابتدا به هکرها و بدافزارها فکر میکنند؛ اما اطلاعات محرمانه همیشه از طریق نفوذ خارجی خارج نمیشوند. ارسال فایل به گیرنده اشتباه، ذخیره داده در فضای ابری شخصی یا فعالماندن دسترسی نیروی سابق نیز میتواند اطلاعات را از کنترل سازمان خارج کند.
در این شرایط ممکن است هیچ فایروالی شکسته نشده و هیچ بدافزاری اجرا نشده باشد. به همین دلیل، سازمان باید بداند اطلاعات حساس کجا نگهداری میشوند، چه کسانی به آنها دسترسی دارند و این دادهها از چه مسیرهایی جابهجا میشوند.
چرا نبود حمله سایبری به معنای امنبودن اطلاعات نیست؟
نبود هشدار امنیتی یا گزارش نفوذ، به معنای امنبودن اطلاعات نیست. بسیاری از رخدادها در جریان فعالیتهای عادی اتفاق میافتند؛ مانند ارسال فایل مشتریان به ایمیل شخصی، باقیماندن دسترسی پیمانکار پس از پایان پروژه یا اشتراکگذاری عمومی یک سند محرمانه.
این موارد حمله سایبری محسوب نمیشوند، اما میتوانند پیامدهایی مشابه نفوذ داشته باشند. تهدیدهای داخلی نیز همیشه عمدی نیستند؛ بیدقتی، آموزش ناکافی، دسترسی بیشازحد و فرایندهای نامشخص میتوانند امنیت اطلاعات را به خطر بیندازند.
اطلاعات محرمانه بدون هکشدن از چه مسیرهایی در معرض خطر قرار میگیرند؟
مسیرهای نشت اطلاعات معمولاً در دل فعالیتهای روزانه سازمان قرار دارند و بدون دید و کنترل کافی بهسختی شناسایی میشوند.
دسترسی بیشازحد کارکنان
دسترسی هر کاربر باید متناسب با وظایف او باشد. بااینحال، در بسیاری از سازمانها مجوزها بهمرور انباشته میشوند و ممکن است کارکنان پس از تغییر سمت همچنان به فایلهای قبلی یا اطلاعات نامرتبط دسترسی داشته باشند. هرچه دامنه دسترسی گستردهتر باشد، احتمال خطا، سوءاستفاده یا خروج اطلاعات بیشتر میشود.
خطای انسانی و اشتراکگذاری نادرست
ارسال ایمیل به گیرنده اشتباه، ضمیمهکردن فایل نادرست یا انتخاب سطح دسترسی عمومی میتواند در چند ثانیه باعث خروج اطلاعات شود. پس از آن، سازمان همیشه نمیتواند مطمئن باشد نسخه دیگری از فایل تهیه یا برای افراد بیشتری ارسال نشده است.
استفاده از ابزارهای تأییدنشده
کارکنان ممکن است برای انتقال سریع فایل از پیامرسانها، ابزارهای هوش مصنوعی یا فضاهای ذخیرهسازی شخصی استفاده کنند. این ابزارها اطلاعات را از دید تیم امنیت خارج میکنند و کنترل سازمان بر محل ذخیره، سطح دسترسی و مدت نگهداری داده را کاهش میدهند.
ذخیره اطلاعات روی تجهیزات شخصی
در دورکاری، فایلهای سازمانی ممکن است روی لپتاپ، تلفن همراه یا حافظه جانبی ذخیره شوند. گمشدن دستگاه، نبود رمزگذاری یا استفاده مشترک از آن میتواند اطلاعات محرمانه را در معرض دسترسی غیرمجاز قرار دهد.
باقیماندن دسترسیهای قدیمی
حساب کارکنان سابق، پیمانکاران و افرادی که سمت آنها تغییر کرده است باید بهموقع بازبینی شود. حسابها، توکنها و لینکهای اشتراکگذاری فعال میتوانند پس از پایان نیاز کاری نیز مسیر دسترسی به اطلاعات را باز نگه دارند.
چه نشانههایی میگویند کنترل اطلاعات از دست سازمان خارج شده است؟
نشانههای زیر میتوانند ضعف دید و کنترل سازمان بر اطلاعات را نشان دهند:
- محل نگهداری همه نسخههای اطلاعات حساس مشخص نیست.
- کارکنان از ایمیل شخصی یا ابزارهای تأییدنشده برای انتقال فایل استفاده میکنند.
- کاربران پس از تغییر سمت همچنان مجوزهای قبلی را دارند.
- فایلهای محرمانه بدون مالک یا سطح طبقهبندی مشخص نگهداری میشوند.
- سازمان نمیداند چه کسی فایلی را مشاهده، کپی یا منتقل کرده است.
- حافظههای جانبی بدون محدودیت استفاده میشوند.
- لینکهای عمومی یا بدون تاریخ انقضا فعال باقی میمانند.
- بررسی یک رخداد به جمعآوری دستی اطلاعات از چند سیستم نیاز دارد.
وجود یک نشانه بهتنهایی نشت اطلاعات را ثابت نمیکند؛ اما تکرار این وضعیتها نشان میدهد سازمان بر گردش دادههای خود کنترل کافی ندارد.
چرا فایروال و آنتیویروس این تهدیدها را کامل شناسایی نمیکنند؟
فایروال و آنتیویروس اجزای مهم امنیت سازمان هستند، اما همه سناریوهای نشت داده را شناسایی نمیکنند. بسیاری از نشتها از طریق فعالیتهای مجاز رخ میدهند؛ برای مثال، کاربری ممکن است فایلی را با ایمیل ارسال کند، روی حافظه جانبی کپی کند یا در فضای ابری بارگذاری کند.
در این موارد ممکن است هیچ بدافزار یا ارتباط غیرمجازی وجود نداشته باشد. مسئله اصلی این است که چه دادهای، توسط چه کسی و با چه هدفی منتقل شده است. ابزارهای سنتی معمولاً مسیر ارتباط را میبینند، اما همیشه ارزش اطلاعات و تناسب اقدام با نقش کاربر را تشخیص نمیدهند.
امنیت اطلاعات سازمانی باید چه نقاط کوری را پوشش دهد؟
سازمان باید بتواند پنج حوزه اصلی را پوشش دهد:
- محل ذخیره اطلاعات حساس؛
- کاربران و سیستمهای دارای دسترسی؛
- مسیرهای انتقال و اشتراکگذاری داده؛
- فعالیتهای غیرعادی یا خارج از نقش کاربران؛
- سوابق لازم برای بررسی رخداد و ممیزی.
پوشش این نقاط کور به ترکیبی از طبقهبندی داده، مدیریت دسترسی، کنترل کانالهای انتقال و ثبت رویدادها نیاز دارد. اجرای این کنترلها باید با نوع اطلاعات و فرایندهای کاری سازمان هماهنگ باشد تا امنیت افزایش یابد، بدون اینکه فعالیت کاربران مختل شود.
پیش از انتخاب راهکار امنیتی چه پرسشهایی را باید مطرح کرد؟
پیش از بررسی محصولات، سازمان باید مسئله اصلی خود را مشخص کند:
- حساسترین اطلاعات سازمان کداماند؟
- چه افراد و سیستمهایی به این دادهها دسترسی دارند؟
- مهمترین مسیرهای احتمالی نشت اطلاعات چیست؟
- آیا محیط داخلی، سرویسهای ابری و کاربران دورکار باید همزمان پوشش داده شوند؟
- تیم امنیت پس از مشاهده رفتار مشکوک چه اقدامی باید انجام دهد؟
- راهکار تا چه اندازه با زیرساخت هویتی و ابزارهای فعلی سازگار است؟
شناسایی اطلاعات حیاتی، مسیرهای اصلی نشت و کنترلهای مناسب به ارزیابی دقیق نیاز دارد. برای آشنایی با روشهای کنترل جریان داده و انتخاب راهکار مناسب، راهنمای امنیت اطلاعات سازمانی را مطالعه کنید.
جمعبندی
اطلاعات محرمانه فقط در اثر حمله هکرها در معرض خطر قرار نمیگیرند. دسترسی بیشازحد، خطای انسانی، ابزارهای تأییدنشده، تجهیزات شخصی و حسابهای قدیمی میتوانند بدون ایجاد هشدار واضح، زمینه نشت اطلاعات را فراهم کنند.
فایروال و آنتیویروس ضروریاند، اما همیشه سوءاستفاده از دسترسی مجاز یا انتقال نادرست داده را تشخیص نمیدهند. حفاظت مؤثر زمانی شکل میگیرد که سازمان بر محل نگهداری اطلاعات، سطح دسترسی کاربران و مسیرهای انتقال داده دید کافی داشته باشد.
راد سکیور با بررسی محل نگهداری اطلاعات، سطح دسترسی کاربران و مسیرهای احتمالی خروج داده، به سازمانها کمک میکند نقاط کور امنیتی را شناسایی و راهکاری متناسب برای کاهش نشت اطلاعات و تهدیدهای داخلی انتخاب کنند.
